• شهر جهانی بافت فرش(انگلیسی)

    قالی تبریز یکی از انواع قالی‌های ایرانی است. این قالی در شهر تبریز بافته می‌شود. این شهر یکی از مهم‌ترین مراکز بافت قالی در ایران است و قالی‌های بافت آن از تنوع و گوناگونی بسیاری برخوردارند. تبریز، در حال حاضر از سوی «شورای جهانی صنایع دستی» به عنوان «شهر جهانی بافت فرش» انتخاب شده است. در مورد تاریخچه فرش در تبریز چنین می‌توان گفت که با توجه به قدمت تاریخی این شهر؛ مسلماً هنر صنعت فرش بافی درآن به قبل از دوران صفویه باز می‌گردد. در نیمه دوم قرن پانزده و در دوران صفوی، فرش از حالتی روستایی به هنر پیشرفته درباری تبدیل شد. یکی دیگر از تحولات مهم در فرش این دوره، طرح‌هایی بود که هنرمندان دربار تبریز و هرات ایجاد شد. در کتاب Rugs and Carpet of the World اثر Ian Bennet به نظریه‌ای دیگر در مورد فرش تبریز در زمان صفوی بر می‌خوریم که در اینجا نقل می‌شود:«تعداد زیادی از فرش‌های مدالیون یا ترنج دار که در سالهای آغازین قرن ۱۶ میلادی در زمان حکومت شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب بافته شده‌اند، دارای طرح مایهٔ اسلیمی و نقوش حیوانی و انسانی هستند» در این کتاب نویسنده سعی کرده تعدادی از قالی‌های موجود در موزه‌های جهان مربوط به نیمه اول قرن شانزدهم را به کارگاه‌های تبریز نسبت دهداز قرن ۱۷م. به بعد و پس از اینکه قالی ایران به خارج از کشور راه یافت، صنعتگران تبریز با دریافت سلیقه مردم اروپا و آمریکا دست به بافتن قالی‌هایی زدند که بسیار جالب بود و بازار آن کشورها را به خود اختصاص داد. تبریز یکی از قطب‌های بافندگی بسیار با اهمیت ایران در زمینهٔ قالی‌بافی است. فرش‌های آن، چه آن‌هایی که زینت‌بخش موزه‌های معتبر جهان هستند و یا در مجموعهٔ کلکسیونرهای مشتاق جای گرفته‌اند، و یا آن‌هایی که در مقیاس زیاد و در کیفیت تجارتی سر از بازارها و چهار سوق‌ها در می‌آورند، همواره خوش اقبال و مشتری پسند هستند. برابر آماری که در دست داریم در شهرستان تبریز و حومهٔ آن در سال ۱۳۶۴ شمسی بر روی ۱۶۰۰۰ دار قالی ۳۲۱۵۰ کارگر بافنده کار کرده‌اند. علاوه بر تک‌بافی‌ها، کارگاه‌های متعددی از سالیان بسیار دور در کار فرش‌بافی بوده و هستند. در سال‌های اخیر بافنده‌های چیره‌دست تبریزی به تولید فرش‌های گل ابریشم بسیار ظریف با رج‌شمار ۵۰ و ۶۰ در مقیاس وسیع روی آورده‌اند. این گونه فرش‌ها که بعضی با چله‌های ابریشمی هستند، بیشتر با طرح‌های لچک و ترنج و با رنگ‌های غالباً بژ روشن و نخودی بافته می‌شوند و در رنگ‌آمیزی گل‌ها و نگاره‌ها از رنگ‌های سرخابی، عنابی و زیتونی به فراوانی استفاده می‌شود. فرش‌های تبریز در هفتاد سال اخیر اغلب با طرح‌های گلدانی، درختی، محرابی، قندیل دار، حیوان‌دار، شکارگاه، هراتی، شاخ و برگی، گلفرنگ، بندی خشتی یا قاب‌قابی، منظره‌بافی، قاب‌قرآنی و نقش‌های هندسی از کوچک‌ترین تا بزرگ‌ترین اندازه‌های ممکن بافته شده‌اند. بافت کناره و گلکی چندان خوشایند بافنده تبریزی نیست.در حال حاضر تبریز به عنوان کانون عمده عرضهٔ فرش‌های شهری‌باف آذربایجان شناخته می‌شود و کانون بزرگ تولید کنندگان نامور و صاحب نامی گردیده که فرش آذربایجان به آن می‌بالد. تبریز یکی از قطب‌های بافندگی بسیار با اهمیت ایران در زمینه‌ی قالی‌بافی است. فرش‌های آن، چه آن‌هایی که زینت‌بخش موزه‌های معتبر جهان هستند و یا در مجموعه‌ی کلکسیونرهای مشتاق جای گرفته‌اند، و یا آن‌هایی که در مقیاس زیاد و در کیفیت تجارتی سر از بازارها و چهار سوق‌ها در می‌آورند، همواره خوش اقبال و مشتری پسند هستند. طرح‌های شناخته شده ناحیه تبریز عبارتند از:طرح مستوفی (کل فرنک مستوفی)،اسلیمی ترنج دار،اسلیمی لچک دار،ترنج،نقش ماهی یا هراتی،گلدانی،میناخانی،طرح درختی،طرح تصویری،طرح باغی یاگلستانی،طرح شکارگاه و... تبریز یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مراکز قالی‌بافی در سطح ایران و جهان است و نقش مهمی را در زمینهٔ توسعه و گسترش سنت‌ها و هنرهای تزئینی و کاربردی بازی می‌کند. اوج هنر قالی تبریز مربوط به سده‌های دوزادهم تا شانزدهم میلادی بوده‌است. شکل‌گیری ۲۰۰ شاهکار هنری قالی تبریز با ادغام هماهنگ هنرهای بافندگی و نگارگری ایرانی در طی ۱۴ سده، سطح بالای هنر بافندگان قالی را در این شهر به عرصهٔ نمایش گذاشته و مکتب کلاسیک تبریز بنیان نهاده شد. این مکتب به ۲ زیرشاخهٔ اصلی تبریز و اردبیل تقسیم می‌شود.
    0 مشاهده
  • قالیچه لچگ ترنج جانوری

    نخستین نمونه از قالی های دوره شاه طهماسبی، موزه فرش ایران، قالیچه لچگ ترنج جانوری، به ابعاد دو متر و پنجاه و سه در یک متر و شصت و هفت سانتی متر، رج شمار، شصت و پنج با گره ترکی و جنس تار ابریشم، دو پود ، از جنس نخ نقره بافته شده در تبریز است. طرح چشم نواز و هوشمندانه ی این قالیچه، نشان از دقت و ذوق سرشار و هنرمندان، کارگاه سلطنتی شاه طهماسب دارد.حاشیه ی اصلی در میان دو رشته ، حاشیه ی فرعی دیگر نیز قرار گرفته است. حاشیه ی بیرونی به رنگ سرمه ای با نقوش ابری، گل و گلبرگ و حاشیه ی داخلی به رنگ سبز روشن و گلهای پنج پر، برجسته بافی، متن است. در حاشیه ی اصلی و کتیبه با اشعاری از حافظ که گل های طرح رنگ دور آن را فرا گرفته اند، بافته شده است. چهار گوشه ی قالی را لچگ هایی با رنگ زمینه ی قهوه ای تشکیل می دهد که دارای طرح سروی ، گل و گلبرگ و تصویر چهار پرنده است. در لچگ ها نیز از تکنیک بافت برجسته و پود نخ نقره به زیبایی استفاده شده است . در متن رنگ لاکی، این قالیچه از طرح گل های شاه عباسی و حیواناتی نظیر گوزن ، ببر، شیر، روباه و خرگوش در حالت های مختلف به کار رفته است . نقش سروی های ماری با ترکیبات دقیق گل و گلبرگ ها بر روی شاخه ها ی گردان و استفاده از تکنیک برجسته بافی متن از سوفی بافی درون گل های شاه عباسی، نشان از توانایی های قالی بافی تبریز دارد.
    4 بازدید
  • قالی قاب قابی کتیبه دار

    از دیگر نمونه های قطعه بزرگ قالی تمام ابریشمی هریز موجود در موزه فرش ایران ، می توان از قالی، قاب قابی بافته شده با گره ترکی نام برد. این قالی دراواسط قرن سیزده هجری قمری در ابعاد سه متر وهشتاد و پنج سانتی متر بافته شده است . در متن رنگ رنگ روناسی قالی، پانزده طرح قالی قاب قابی در طول و عرض نقش بسته اند که در کناره های متن به صورت دو به دو در جهت طولی تکرار شده اند. در مرکز قالی یک قاب با طرح بته جقه وجود دارد. در دیگر قاب ها نقوش سرو، بته جقه و سرترنج نقش شده است. نقش حاشیه ی بزرگ، طرح های گل و برگ بصورت یک در میان وجود دارد.در میان قاب ها نیز اشعار با خط نستعلیق بافته شده است.
    5 بازدید
  • قالیچه ی لچگ ترنج نقش سروی

    نمونه ی دیگری از دست بافته های دوره ی شاه طهماسبی موزه فرش ایران ،قالیچه ی لچگ ترنج نقش سروی به ابعاد دو متر و چهل در یک متر و شصت و سه سانتی متر، رج شمار شصت و پنج با گره ی ترکی و جنس تار ابریشم، دو پود ،از جنس نخ نقره بافته شده در تبریز است. حاشیه ی اصلی به رنگ لاکی مزین به ده کتیبه که اشعاری در توصیف بهار، به صورت برجسته بافی متن، نقش بسته است. حاشیه ی بیرونی با نقش گل و برگ تکرار شده در کنار حاشیه ی پهن که با گل های تزئینی ریز و متنوع به همراه پرندگان بر شاخه ها در میان خطوط به چشم می خورد . در چهار گوشه ی متن قالیچه ، لچگ های کوچک، زرد رنگی با طرحهای ترنج ظریف آن چون سیاره ای در میان کائنات نقش شده است. از سویی نقوش سروی، ابری و رنگ سرمه ای متن مفاهیم فرش و عرش را تداعی می کند.
    4 بازدید
  • پنجره های اروسی در ایران (انگلیسی )

    پنجره های اروسی در ایران ارس در فارسی به چم(معنای) گشاده لوز روس و اروس است. در اروپا به این گونه درها گیوتین می گویند. استاد پیرنیا واژه ارسی را پارسی می داند برابر گشاده و باز. ولی در فرهنگ ها ارسی را یك واژه روسی دانسته اند "ار" پیشوندی است برابر بالا رفتن كه در برخی واژه های دیگر مانند ارچین دیده می شود و "سی" برابر پرتو و چشمه كه در گویش های نیمروزی(جنوبی) ایران روایی است.ارسی گونه ای پنجره چوبی و شبكه دار كشویی است كه با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شود.بلندای آن از كف تا آسمانه است. این در _پنجره گاه به میانسرا باز می شود و گاه میان دو تالار جای می گیرد تا به هنگام نیاز باز شود و یك تالار بزرگ بدست آید.كاربرد ارسی در مهرازی ایران به گونه یك بازشوی بنیادی پیشینه ای بسیار كهن دارد.نمونه های زیبای ان در همه جای ایران دیده می شود.لت ارسی ها معمولا فرد است .ارسی یك لتی در بالا خانه های گوشوار یا راهروهای طبقه اول ساختمان كه معمولا در نقاط سردسیر به ورت در است دیده می شوند.هر ارسی از بخش های زیر ساخته شده است:باهو یا وادار:بخش ایستاده چهار چوب آن .كلاه:تیر ترازی (افقی) میان بخش پایاوجنبان آن.تنك:شبكه درون درك های آن.چفته ریزه:چفتی كه درك ها را پایا نگه می دارد.درك یا لنگه:كه مانند كشو بالا و پایین می رود بخش زیرین به بلندای 30 تا 50 سانتی متر از كف كه مانند جان پناه است و پایاست.بخش بالای آن كه نیم پرهون(نیم دایره)یا سه پهلو است و پایاست. كاركرد سطح مشبك پنجره های ارسی تامین نور فضای درونی در معرض دید قرار دادن فضای بیرونی كاهش شدت تابش نور آفتاب و گرما ایجاد زیبایی در نمای ساختمان حفظ حریم و محرویت فضای بیرون دور كردن حشرات مزاحم(شیشه های رنگی پنجره های ارسی با ایجاد نورهای رنگارنگ باعث دور شدن و خارج شدن حشرات مزاحم از فضای بیرونی اتاغ های دارای پنجره های ارسی می شوند.) اثرات و دلایل استفاده از پنجره های ارسی الف-نور :این نوع پنجره ها باعث می شوند نور خورشید به اندازه كافی وارد فضای اتاغ شود نه كمتر نه بیشتر ب-روانشناسی رنگ ها:از نظر روان شناسی رنگ خای مختلف این شیشه ها و ایجاد نور های هم رنگشان بر روی انسان تاثیرات مختلفی می گزارد كه هر رنگ كنار رنگ دیگر شدت این تاثیر را خنثی می كند و مقدار مناسب آن را تنظیم و تعدیل می كند.بیشتر رنگ های استفاده شده در شیشه های ارسی رنگهای لاجوردی قرمز سبز و زرد هستند و هر كدام به تنهایی یك تاثیر روانشناختی مجزای دارند. ج-زیبایی: سطح پنجره های ارسی را با استفاده از انواع نقش های گوناگون گره سازی و با شیشه های رنگین و ساده می آراستند و تركیب های بدیعی پدید می آورند و بدین صورت هماهنگی بین این شبكه های هندسی و نورهای رنگی باعث ایجاد زیبایی دلپذیری می شود. د-نقش هندسی در ارسی: ناپسند دانستن تقلید از نقش ها و صورت های انسانی و حیوانی در نقاشی و سایر هنر های تصویری و تجسمی به تدریج موجب شد كه تقلید از طبیعت در فرهنگ بسیاری از هنر های اسلامی چندان مورد توجه قرار نگیرد و جایگاه والایی نیابد.به همین جهت هنرمندان به تركیب های هندسی و انتزاعی توجه بسیار كردند. و-محرمیت: پنجره های ارسی همچنین باعث محدود كردن دید از بیرون به درون خانه و ایجاد محرمیت می شود ه-خواص صوتی:اگر قطعات یك گره نسبت به هم زوایای مختلف یا متعدد پیدا كند جابجایی صوتی ایجاد می كند در این جابجایی تابع قوانین علم آكوستیك است. فرم های شش وجهی نیز دارای خواص صوتی هستند از كاربرد صوتی شش وجهی در طبیعت می توان كندوی زنبور عسل را مثال آورد كه دقیقا عمل انتقال صوت یا رزونانس را انجام می دهد . ارسی، رقص نور با ساز چوب و شیشه ارسی، چیدمان چوب و شیشه، یادگاری از روزگاران قدیم و الهام گرفته از طرح های اصیل اسلیمی که در ساخت درها و پنجره بناها به کار می رفت اکنون دیگر متداول نیست و تنها در خانه های برجای مانده از قدیم دیده می شود، این دست ساخته های اصیل چوبی هرچند در حال حاضر به دلایل مختلف دیگر ساخته نمی شود اما در سرتاسر ایران زمین در شهرها و روستاهای قدیمی هنوز وجود دارد و زیباتر از آن است که از یادها فراموش شود. واژه ارسی در فرهنگ عمید به معنی در اتاقی است که بر روی حیاط باز می شود. استاد «محمدکریم پیرنیا» از معماران پیشکسوت قدیمی در تعریف واژه ارسی معتقد است که برخی گمان می کنند ارسی به پنجره ای اطلاق می شود که به تدریج از معماری روسی در ایران رواج یافته در صورتی که پیش از آنکه ارسی در معماری روسی جایی باز کند در بناها و نقاشی های ایران مشاهده شده است. با بهره گیری از تاریخ معماری می توان گفت، در قرن هشتم هجری نمونه های فراوانی ازرسم عناصر هندسی، گل و بته بر روی لوازم چوبی مانند منبر، درب امامزاده ها، صندوق مزار و رحل قرآن خلق شد. از اوایل قرن نهم هجری نیز این هنر رونق دیگری یافت و صنعتگران از مشبک و گره چینی در ساخت پنجره های منازل و کاخ ها استفاده کردند، همچنین از دوران صفویه به بعد هم با تعبیه شیشه های رنگی در چوب های مشبک ارسی ها ساخته شد. در حال حاضر ارسی و گره چینی که یادگاری از زمان قدیم است در اغلب نقاط کشور مشاهده می شود و نمایی منحصر به فرد و متفاوت برای خانه های قدیمی ساخته است. تقارن کامل در شکل، فرم و رنگ که از طرح های اسلیمی نشأت گرفته و با تکه های کوچک چوب به شکل ستاره های چندپر پیاده شده، ویژگی مشترک پنجره های مشبک گره چینی در سرتاسر ایران زمین به شمار می آید که در ارسی ها شیشه های الوان به رنگ های زرد، سبز، قرمز و آبی به آن اضافه شده است. در شمال ایران نیز ساخت ارسی مانند دیگر نقاط کشورمرسوم بوده است با این تفاوت که به دلیل رطوب هوای شمال از چوب درخت آزاد یا ازدار که مقاوم است و دوام بیشتری دارد استفاده می شد ولی در مقابل در مناطق خشک جنوبی و مرکزی کشور از چوب چنار برای کار گره چینی استفاده می کردند. اما پنجره های گره چینی شده و ارسی ها چه ویژگی های داشته است رضا قاسم آبادی، کارشناس مرمت سازمان میراث فرهنگی استان گلستان یکی از آن افرادی است که مرمت ارسی ها را انجام می دهد، وی که با پشتکار و تلاش خویش توانسته قطعات آسیب دیده ارسی ها را جدا و سپس دوباره بازسازی و مونتاژ کند درباره پنجره های گره چینی و ارسی در این استان می گوید به نظر می رسد نصب ارسی ها بسته به زمستان نشین و یا تابستان نشین بودن اتاق ها فرق داشته است. در اتاق های تابستان نشین ارسی ها که بالای درب اتاق ها نصب می شد نقش بادخور را ایفا می کرد. این پنجره های مشبک در هوای گرم، باد ملایم و مطبوع را با کوران هوا به داخل اتاق هدایت می کرد و به همین سبب ارسی ها در اتاق های تابستانی شیشه نداشتند، درحالی که در اتاق های زمستان نشین شیشه دار بودند و شیشه به کار رفته در این گونه ارسی ها دست ساز و به سبب کمبود شیشه در آن زمان بسیار گران بوده و آن طور که ما اطلاع پیدا کردیم خمیر شیشه ها در این منطقه از روسیه وارد شده است. قاسم آبادی درباره چند رنگ بودن شیشه ارسی ها هم می گوید علاوه بر انعکاس رنگارنگ و تلطیف نور به داخل اتاق ها، شیشه های رنگی سبب می شود خزندگانی همچون مارمولک و مار احساس وحشت کنند و وارد اتاق نشوند که این را از ویژگی های جالب درباره ارسی ها می توان برشمرد. وی از ویژگی های ساخت ارسی هم می گوید: در ساخت این پنجره های چوبی از میخ استفاده نمی شود و اگر هم استفاده شده میخ ها چوبی بوده است. برای محکم کردن ارسی ها که تکه هایی چوب آن را تشکیل داده اند چفت و بست یا همان زبانه نر و مادگی استفاده می شد و با اینکه هیچ وسیله وصل کننده دیگری مانند چسب هم به قطعات ارسی ها زده نمی شد اما بسیار محکم ساخته شده اند. قاسم آبادی درباره وضع دست ساخته های چوبی گره چینی در منطقه می گوید: ساخت گره چینی دیگر منسوخ شده و هیچ کس آنها را سفارش نمی دهد به علاوه اینکه در شمال کشور استادکاری هم باقی نمانده اما مرمت آثار باقی مانده در خانه های قدیمی، یکی از اقداماتی است که برای حفظ گره چینی ها از سوی سازمان میراث فرهنگی انجام می گیرد. وی با اشاره به اینکه در خانه های قدیمی منطقه، نورگیرهایی که با گره چینی ساخته شده هنوز وجود دارد می افزاید: خیلی از ارسی های قدیمی هم اکنون از بین رفته و درباره تعدادی هم که باقی مانده همکاری خود مردم برای حفظ آنها نیاز است. با وجود اینکه ساخت پنجره های مشبک گره چینی شده دیگر رواج ندارد اما به گفته این کارشناس می توان از آنها در دکوراسیون داخلی خانه ها در اتاق های پذیرایی یا نورگیرها استفاده کرد، همچنین می توان از آنها در اماکن تجاری و خدماتی مانند سفره خانه ها، رستوران ها و هتل بهره برد. حسین دباغ، کارشناس مرمت سازمان میراث فرهنگی استان گلستان نیز درباره ارسی ها می گوید این دست ساخته های چوبی زیبا در سطح این استان در فضاهای مهم خانه های قدیمی که دارای تزئینات بوده و مساحت بیشتری داشته نظیر میهمان نشین ها و تالارها مشاهده می شود. به گفته وی درباره ارسی های که در گلستان ساخته شده هیچگونه مطالعات جامعی تاکنون انجام نگرفته و در نتیجه نمی توان به طور دقیق درباره آنها اظهار نظر کرد، به همین سبب درباره تفاوت های احتمالی آنها نیز با دیگر نقاط کشور نظیر استان اصفهان و کردستان که مهد ساخت ارسی است نمی توان مقایسه ای انجام داد. دباغ ادامه می دهد بسیاری از پنجره های ارسی و گره چینی قدیمی در استان اکنون خراب شده یا از میان رفته است، علاوه برآن تعدادی از سوی مالکان برای کار تزئینات داخلی منازل گرانقیمت فروخته شده و درباره برخی نیز ازسوی مالکان بناهای قدیمی اجازه دسترسی به آنها داده نمی شود البته مواردی هم بوده که مردم منطقه ارسی های با ارزش را برای استفاده خصوصاً در اماکن مقدس اهدا کرده اند. این کارشناس مرمت میراث فرهنگی همچنین گرانی چوب، مقرون به صرفه نبودن کار، تجاری شدن هنر، ماشینی بودن مصالح ساختمانی، نبود اساتید زبردست، عدم حمایت سازمان ها و حتی از یاد رفتن این هنر قدیمی از سوی مردم را از دلایل منسوخ شدن ارسی ها می داند. وی سازمان میراث فرهنگی گلستان را در امر تزئینات وابسته به معماری بناهای قدیمی ضعیف می داند و می افزاید: نبود متخصصان این رشته و اهمیت ندادن به تزئینات بناها وضعیتی را پیش آورده که تنها به ابنیه توجه می شود حتی هیچ فصل اعتباری برای مطالعات پژوهشی درباره تزئینات معماری در استان اختصاص نمی یابد. اکنون در استان گلستان در شهر تاریخی گرگان در خانه های قدیمی کبیر، باقری، دیانی، خراسانی، شفیعی و بسیاری دیگر که مربوط به عصر قاجاریه است و همچنین در دیگر شهرها و روستاهای منطقه دست ساخته های چوبی ارسی و گره چینی مشاهده می شود. این هنر زیبا و اصیل ایرانی که تا قبل از دوره پهلوی رواج داشته اکنون گنجینه ای از میراث برجای مانده در خانه های با ارزش قدیمی گلستان است. ارسی سازی از هنرهایی است که رو به فراموشی نهاده و هنرمندان ارسی ساز که تعداد آنها از انگشتان دست تجاوز نمی کند بیشتر به مرمت در و پنجره های قدیمی مشغولند ، حدّیث ارسی حکایت غم انگیزی دیگری است از هنرهای سنتی این رشته مشتمل بر هنرهای چون گره سازی، قواره بری، پارچه بری، مشبک، درودگری، شیشه بری و غیره است که هر کدام نا گفته های فراوان دارند. در و پنجره های مشبک با شیشه های رنگی در عین حال که حفاظ مناسبی در برابر آفتاب گرم و تابان ایران به حساب می آید، نور را در رنگ های متنوع و متعدد منعکس می کنند که این تنوع جلوه ای خاص به تزئینات وابسته به بنا می بخشد. قدیمی ترین آثار ارسی سازی در ایران مربوط است به عصر صفویه که در نقاط مختلف کشور و در بناهای مربوط به این عصر دیده شده است ارسی سازی پس از تلفیق با هنر قواره بری که در عصر قاجار اتفاق می افتد اوج و عظمتی دو چندان می یابد. متاسفانه این گونه هنرها با ورود آهن رو به نابودی گذاشته وگستردگی پیشین خود را از دست داده اند. ورود در و پنجره های فلزی صنایع ظریف نجاری را از میان برده و نجاران ناچار برای امرار معاش، زندگی نجاری خویش را رها کرده و هر چه تخته ساخته بودند عاقبت کارگاه های خود را با آن تخته کردند. این هنرمندان در منتهای دیانت و قناعت و حوصله با کمترین امکانات (تیشه، اره، رنده و سوهان) با نیروی عقل سلیم خود زیبائی وصف ناشدنی آفریدند که قلم و زبان از توصیف آن عاجزاند. هنر نازک کاری هنری ریزه کاری و نقش و نگار است که این ‏هنر از گذشته دور تا به حال نقش ویژه ای در میان افراد داشته و انتظار می‌رود ‏که در آینده دور پررونق تر شود روز به روز بر زیبای آن افزوده شود. کار با چوب به طور عمده به شش رشته نجاری، نازکاری، ‏نجاری نازک کاری، منبت کاری، معرق کاری و خاتم کاری تقسیم می‌شود که ‏هر کدام زیبای خاص خود را دارد یکی از رشته‌های کهن و زیبای کار با چوب، ‏نجاری نازک کاری یا اروسی سازی است. در هنر اروسی سازی هیچ میخ و ‏چسبی به کار نمی‌رود و تمام نقش و نگار‌ها ی آن به وسیله اتصالات ظریف ‏چوب (کام و زبانه) به هم وصل می‌شوند. برای این کار ابتدا طرح اولیه با ‏اطلاعاتی از هندسه و مثلثات روی کاغذ تهیه می‌شود و سپس با دقت و ظرافت ‏فراوان چوب‌ها بریده می‌شود و شیشه‌ها با مهارت خاصی کنار هم چیده می‌‏شود و تمام اتصالات با فنون زیبای نجاری به هم متصل می‌شوند. صنعت نجاری هنگامی‌ که با هنر ‏طراحی و ظرایف نازک کاری تلفیق شود حاصل آن پدیده ای زیبا و جذاب است ‏که اروسی یکی از این پدید‌ه‌ها است. هنر اروسی سازی پیوندی بین ‏نازک کاری چوب، شیشه بری و نجاری و طراحی است. در این هنر، هیچ میخ و ‏چسبی به کار نمی‌رود و تمام نقش و نگار‌ها ی آن به وسیله اتصالات ظریف ‏چوب (کام و زبانه) به هم وصل می‌شوند. برای این کار ابتدا طرح اولیه با ‏اطلاعاتی از هندسه و مثلثات روی کاغذ تهیه می‌شود و سپس با دقت و ظرافت ‏فراوان چوب‌ها بریده می‌شود و شیشه‌ها با مهارت خاصی کنار هم چیده می‌‏شود و تمام اتصالات با فنون زیبای نجاری به هم متصل می‌شوند.
    4 بازدید
  • هنرهای دستی خراسان جنوبی(انگلیسی)

    به دست بافته ای گره دار، دارای پرزهای بلند از جنس پشم، ابریشم و یا کُرک گفته می شود.ارزش این دستبافته براساس کیفیت مواد اولیه ،طرح ونقشه و رَج شمار( تراکم بافت) محاسبه می گردد. مواد اولیه وتجهیزات مورد نیاز قالی بافی شامل : دارومتعلقات( غالباً فلزی وگردان)، نقشه، شانه یادَفتین، چاقو(پاکی)، نخ پشم و پنبه و در برخی موارد ابریشم وکرک می باشد. جاجیم که در اصطلاح محلی به آن جاجُم گفته می شود، از قدیمی ترین بافته ها و یکی ازمشاغل مهم و پررونق زنان خراسان جنوبی به شمار می رفته است. جاجیم دست بافته ای است تار نما شبیه پَلاس و گلیم با نقوش راه راه رنگی که از نخ‌های رنگین وظریف پشمی یاپنبه‌ای یا آمیزه‌ای از این دو ساخته می شود. ماده اولیه سفالگری، گل است که از انتزاج خاک رس با آب بوجود می آید و بعد از وَرز دادن و همگن کردن و هواگیری، کاملاً یکدست و قابل انعطاف می باشد. ساختن ظروف با گِل که به دو صورت دستی و چرخی صورت می پذیرد سفالگری، و به ظرف ساخته شده از این طریق سفال می گویند صنایع دستی چوبی یکی دیگر از رشته‌های هنری است که به شکل بسیار بدیع و هنرمندانه ای روی چوب صورت می‌گیرد. تولید انواع صنایع دستی با استفاده از چوب از دیرباز در استان خراسان جنوبی رواج داشته است. صنایع دستی چوبی شامل خراطی، نازک کاری، منبت کاری و معرق کاری است . واژه منبت کاری بمعنای کنده کاری روی چوب است که سابقه ای دیرینه دارد، شاید بتوان آغاز تاریخ منبت کاری را زمانی دانست که انسان نخستین با ابزاری برنده چوب را تراشیده است. منبت کاری روی چوب از قدیم در ایران مرسوم بوده است،در کتیبه هایی که در خزانه داریوش در تخت جمشید به دست آمده البته مدارک معتبری از پیشینیان این هنر در دست نداریم و دلیل این امر آن است که عمر چوب کوتاه است و بر اثر مرور زمان از بین می‌رود،اما در کشور ما آثاری از منبت کاریهای نسبتا” قدیم به جای مانده که روی در مقبره‌های ائمه اطهار(ع) و نیز منبرها انجام شده است. در عصر حاضر نیز منبت کاری همچنان رواج دارد و در گوشه و کنار ایران صورت می گیرد. معرق در معنای کلام اصولاً هر چیز رگه دار را گویند. ولی مفهوم آن در این نوع هنر در کنار هم قرار دادن تکه های رنگین چوب و مصالح دیگر از جمله عاج، صدف، فلز و... به طوری که طرح مورد نظر حاصل شود. معرق در واقع قرار گرفتن خط در کنار خط است. پیدایش تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی از تطبیق آن با هنر کاشی کاری بدون شک رابطه این دو هنر را در می یابیم وجه تشابه کاشی کاری معرق با معرق روی چوب در شیوه عمل است که در هر دو مورد نقشها از ترکیب قطعات رنگی جنس مورد نظر شکل می گیرد. سابقه معرق کاری و آموزش آن در اداره کل هنر های سنتی به سال 1309 ه.ش بر می گردد. در آن سال به پایمردی استاد حسین طاهر زاده بهزاد و گروهی از هنرمندان نام آور هنر های سنتی از سراسر کشور در تهران گرد هم آمده و مدرسه صنایع مستظرفه را بنیان گذاشتند. در طی سالیان زیاد معرق همپای حرکت زمان پیشرفت کرد و تحولات مختلفی در آن پدیدار شد. این هنر در آغاز برای تزئین سطح میز، بوفه، در و تکیه گاه صندلی به کار برده شد و تنها نقوش اسلیمی یا گره با 5 رنگ محدود چوبهای آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت مورد استفاده قرار می گرفت و گاه برای تنوع از برشهای خاتم برای اشباع نقشها استفاده می کردند. در آن ایام شیوه معرق کاری در مقایسه با روش امروزی بسیار متفاوت بود و بیشتر به روش معرق جایگزین اجراء می شد. این هنر که نوعی نازک کاری روی چوب محسوب می شود .خراطی شیوه ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن توسط ابزار و وسایل مختلف و به طور عمده به وسیله دستگاه خراطی سنتی یا برقی، استوانه چوبی به دور خود چرخیده و در این حین به وسیله مُغار اضافات چوب را برداشته تا فرم دلخواه تشکیل شود.
    4 بازدید
  • قالیچه درخت زندگی

    این قالیچه تمام ابریشم، اواخر قرن 13 هجری قمری به ابعاد یک متر و هشتاد در یک متر و سی و هشت سانتی متر ، رج شمارشصت، در تبریز بافته شده است. طرح این قالی در گروه نقشه های درختی است. قرار گرفتن دو سر اژدها در پایین درخت، آن را با گروهی از طرح های تبریز و هریز شبیه ساخته که به درخت سخن گو یا درخت واق واق شهرت یافته است . نقش درخت زندگی در اساطیر نماد درخت کیهان، تجدید حیات و بی مرگیست که همواره دو موجود خیالی تا دو جانور نگهبان آن هستند. وجود پرندگان و شاخه های پر از گل ها و گلبرگ ها با هوشمندی ، طراح ترکیب مناسبی به فضا داده .طرح دو ستون در اطراف درخت زندگی ، حس دروازه ای برای بهشت تداعی می کند، این قالی دارای هفت ردیف حاشیه است که حاشیه پهن آن با ترکیب گل شاه عباسی و یک گل گرد با فرمهای شبیه به برگ در طرفین آنها الگوی نقش ماهی را بوجود آورده است.
    4 بازدید
  • قالیچه افشان گل شاه عباسی

    از دیگر دست باف های هریس، قالیچه افشان گل شاه عباسی، بافته شده در اواسط قرن دوازده هجری قمری می باشد، این قالیچه در ابعاد یک متر و نود و هشت در یک متر و سی و پنج سانتی متر با گره ترکی، در رج شمار شصت ،بافته شده است. تقسیم بندی گل ها، در متن قالی و رنگ بندی مناسب از ویژگی های این قالی محسوب می شود.این قالیچه تمام ابریشم هریز، بیش از اهداء به موزه، دارای عیوب بوده است. این قالیچه تمام ابریشم هریز، نمونه ی ممتاز و مرغوب از بافته های، نیمه دوم ،سده سیزده هجری قمری به شمار می رود. ابعاد آن یک متر و هفتاد و چهار در یک متر و سی و هشت سانتی متر با گره ترکی و دو پود در رج شمار هفتاد و پنج، بافته شده است. در متن قالیچه ،چهار گلدان تجلیل یافته با گل های مختلف که اصطلاحا به گل های شاه عباسی مشهورند، زمینه را به صورت متقارن، پوشانده است. در اطراف نیز شاخه و برگ ها وگاه سروی ها و خطایی ها، ترکیب بندی متعادلی ساخته اند و هفت حاشیه با طرح های گل درشت و شاخ و برگی مواج که با تقسیم بندی رنگ ها با متن ،تناسب و هماهنگی پیداه کرده است.
    4 بازدید
  • نگاهی به چند گالری زیبا در تهران

    نگاهی کوتاه به چند گالری زیبا و گفت و گو های جالب
    18 بازدید
  • هنر نقاشی در ایران

    ویدئویی کوتاه و زیبا در باره هنر نقاشی در ایران از قدیم تا به اکنون
    9 بازدید